"A Belgian Politician"€ geen parodie

Door Thomas Baudewijn op 21 januari 2015
Belgian Politician

Een Antwerpse rechter verklaarde middels een vonnis van 15 januari 2015 dat het schilderij "€œA Belgian Politician"€ van de internationaal gerenommeerde schilder Luc Tuymans een inbreuk vormt op de auteursrechten van een fotografe -€“ zie de afbeelding rechts voor de foto en het daarop gebaseerde schilderij.

In het geding bestond er geen discussie over het feit dat de foto een auteursrechtelijk beschermd werk is, noch dat het schilderij hierop was gebaseerd. Nee, centraal stond de vraag of dit schilderij kan worden aangemerkt als een parodie, een uitzondering op het auteursrecht in welk geval de fotografe haar rechten niet kan laten gelden.

De rechtbank gaat hier niet in mee en werpt op dat het schilderij duidelijke overeenkomsten vertoont met foto zoals de uitsnede, de positie, het camerastandpunt, de belichting, enscenering en kadrering. De argumenten dat het schilderij toebehoort tot de appropriation art en dat eigen elementen worden toegevoegd zoals een andere achtergrond worden niet weerhouden. Dat de keuze van de kleuren en de wijze van schilderen een distantiërend effect heeft dat bovendien een nieuwe betekenis aan de afbeelding geeft, krijgt van de rechter evenmin gehoor.

Echt verwonderen doet deze uitspraak niet. Er bestaat in de Belgische rechtspraak een traditie om de parodie exceptie streng in te vullen, wat haar toepassing bijzonder moeilijk maakt.

Recent sprak ook het Hof van Justitie zich uit met betrekking tot de parodie. Kort samengevat oordeelde het Hof dat er enerzijds sprake moet zijn van duidelijke verschillen met het bestaande werk en anderzijds dat aan humor wordt gedaan of de spot wordt gedreven. Eén en ander wordt wel genuanceerd door het feit dat er een evenwicht moet behouden worden tussen het auteursrecht en de vrije meningsuiting van de gebruiker van een beschermd werk. Men mag dus niet te streng zijn bij het invullen van een parodie en erover waken dat dit evenwicht wordt gerespecteerd rekening houdend met de concrete omstandigheden.

In casu kunnen wij enkel concluderen dat de verschillen inderdaad te beperkt zijn en het humoristisch karakter van het schilderij ontbreekt. Dat maakt de vraag of het auteursrecht van de fotografe de vrije meningsuiting van de schilder op onevenwichtige wijze zou inperken irrelevant.

Toch heeft Luc Tuymans reeds aangegeven beroep te zullen aantekenen. De kans dat dit beroep zal slagen lijkt uiterst gering.

Reactie toevoegen

Platte tekst

  • Geen HTML toegestaan.
  • Regels en alinea's worden automatisch gesplitst.
  • Web- en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.